Transport morski kontenerowy między Azją a Europą odgrywa kluczową rolę w globalnej gospodarce. W ostatnich miesiącach obserwujemy duże wahania stawek frachtowych, co wynika z szeregu złożonych czynników. Niniejszy artykuł przedstawia aktualne notowania cen przewozów, analizuje główne determinanty kosztów oraz prezentuje prognozy na nadchodzące kwartały.

Globalne trendy w cenach transportu kontenerowego

W ciągu ostatnich dwóch lat notowania cen frachtu morskiego podlegały znacznym fluktuacjom. Po rekordowych wzrostach w okresie 2020–2021, spowodowanych nagłym wzrostem popytu i zakłóceniami w łańcuchu dostaw wywołanymi pandemią, od połowy 2022 roku obserwujemy stopniowe uspokojenie się sytuacji. Mimo to poziom przeciętnych stawek wciąż pozostaje na relatywnie wysokim poziomie w porównaniu z latami sprzed kryzysu zdrowotnego.

Główne indeksy frachtowe, takie jak Shanghai Containerized Freight Index (SCFI) oraz Drewry World Container Index (WCI), odzwierciedlają tę dynamikę. SCFI w połowie 2023 roku oscylował między 4 000 a 6 000 USD za 40-stopowy kontener (FEU), podczas gdy WCI wskazywał wartości z przedziału 3 500–5 500 USD.

Czynniki wpływające na koszty przewozów

Na poziom stawek transportu kontenerowego wpływa wiele zmiennych. Do najważniejszych z nich zaliczamy:

  • Popyt na przewozy – wzrost zakupów online i ożywienie produkcji przemysłowej zwiększa zapotrzebowanie na kontenery.
  • Stan floty – liczba dostępnych jednostek, ich wiek i stopień wykorzystania.
  • Korekty cen paliw – wahania cen ropy naftowej przekładają się na stawki bunkrowania.
  • Przepustowość portów – opóźnienia i zatory w głównych punktach przeładunkowych powodują dodatkowe opłaty demurrage i detention.
  • Zawirowania geopolityczne – konflikty, embargo lub nowe regulacje sanitarne utrudniają swobodę żeglugi.
  • Efekty sezonowe – okresy intensywnej wymiany handlowej, takie jak Black Friday czy chińskie Święto Wiosny, generują skoki popytu.

Analiza notowań kluczowych indeksów

Shanghai Containerized Freight Index (SCFI)

SCFI to najpopularniejszy punkt odniesienia dla firm żeglugowych. Od stycznia do maja 2024 roku notowania tego indeksu wzrosły średnio o 15% w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego. Najwyższe stawki odnotowano na trasach do północnej Europy – ok. 6 200 USD/FEU, podczas gdy kursy na Morze Śródziemne kształtowały się na poziomie 5 800 USD/FEU.

Drewry World Container Index (WCI)

WCI agreguje notowania z sześciu głównych szlaków: Daleki Wschód – Europa Północna, Daleki Wschód – Europa Południowa, Daleki Wschód – wschodnie wybrzeże USA, Daleki Wschód – zachodnie wybrzeże USA, Środkowy Atlantyk, Australia/Nowy Jork. W I kwartale 2024 r. indeks wahał się między 3 600 a 4 800 USD/FEU, co stanowiło wzrost o około 10% rok do roku.

Przykładowe trasy i ich stawki

Najbardziej obciążonym ruchem jest połączenie portów w Chinach (Szanghaj, Ningbo) z Rotterdamem i Hamburgiem. Przykładowe ceny z początku czerwca 2024:

  • Szanghaj – Rotterdam: 6 150 USD/FEU
  • Ningbo – Hamburg: 6 000 USD/FEU
  • Shenzhen – Gdańsk: 5 900 USD/FEU
  • Port Kelang (Malezja) – Bremerhaven: 5 700 USD/FEU
  • Ningbo – Triest: 5 500 USD/FEU

Ceny na trasach do Europy Południowej (Grecja, Włochy) są nieco niższe ze względu na krótszy dystans i mniejszą liczbę opłat portowych. W przypadku Maersk Line czy MSC operatorzy najczęściej proponują stawki zawierające już część dodatkowych opłat (blended rate), co ułatwia planowanie budżetu logistycznego.

Czynniki lokalne w głównych portach

Wcześniejszy harmonogram

Usprawnienie procesów celnych i inwestycje w infrastrukturę przeładunkową mogą obniżyć całkowite koszty transportu. Przykładami są:

  • Port Rotterdam – rozbudowa terminali kontenerowych i zastosowanie automatyzacji magazynowej.
  • Port Hamburg – inwestycje w kolejowe połączenia hinterlandowe.
  • Port Triest – specjalne strefy EPZ (Export Processing Zone) redukujące opłaty celno-logistyczne.

Prognozy na najbliższe miesiące

Eksperci branżowi prognozują, że do końca 2024 roku stawki mogą się ustabilizować na poziomie 5 000–6 000 USD/FEU, pod warunkiem, że nie wystąpią nowe zakłócenia w łańcuchu dostaw. Najważniejsze sygnały do obserwacji to:

  • Zmiany cen ropy – nagły wzrost może podnieść opłaty bunkrowania o 10–15%.
  • Nowe regulacje ekologiczne – wdrożenie standardów IMO 2023 wpłynie na konieczność modernizacji floty.
  • Rozwój alternatywnych szlaków, np. Kolei Transsyberyjskiej czy Nowego Jedwabnego Szlaku, które mogą zmniejszyć presję na główne porty morskie.
  • Zwiększenie produkcji w Indiach i Wietnamie – może złagodzić dominację chińskich portów.

W perspektywie długoterminowej coraz większą rolę będzie odgrywało zrównoważone planowanie łańcucha dostaw, w tym zastosowanie napędów LNG czy napędu elektrycznego w krótkodystansowych operacjach portowych. Coraz powszechniej wdrażane algorytmy optymalizacji ładowania kontenerów oraz systemy monitoringu temperatury i wilgotności przywożąc surowce wymagające specjalnych warunków transportu usprawnią cały proces logistyczny.