W obliczu dynamicznych zmian gospodarczych w Stanach Zjednoczonych oraz Unii Europejskiej, obserwujemy bezpośredni wpływ wzrostu poziomu inflacja na kształtowanie się cen towarów importowanych. Artykuł przedstawia główne determinanty oraz mechanizmy przekładania się presji inflacyjnej na rynek międzynarodowy, analizując zarówno czynniki monetarne, jak i realne zmiany w łańcuchach dostaw.

Inflacja w USA – tendencje i skutki

W ciągu ostatnich kilkunastu miesięcy Stany Zjednoczone odnotowały znaczny wzrost wskaźników cen konsumpcyjnych. W grudniu 2021 roku wskaźnik CPI osiągnął poziom 7,0% r/r, a w kolejnych kwartałach utrzymywał się w okolicach 6–6,5%. Główne czynniki napędzające ten proces to:

• zakłócenia łańcuchów dostaw – wzrost kosztów transportu morskiego i lotniczego,
• rosnący popyt konsumencki – poluzowanie restrykcji pandemijnych spowodowało wzrost popytu na dobra trwałego użytku,
• zakłócenia na rynku surowców – rekordowe ceny surowceów energetycznych i przemysłowych.

Reakcja Rezerwy Federalnej (Fed) skupiła się na stopniowym podwyższaniu stopy procentowej, co miało zahamować nadmierne finansowanie deficytów i ograniczyć presję inflacyjną. Jednakże szybkie zacieśnianie polityki monetarnej wpływało również na aprecjację dolara względem głównych walut, co w krótkim terminie zmniejszało presję cenową na importerów amerykańskich, ale jednocześnie zwiększało koszty dla eksporterów.

Analizując notowania długu skarbowego USA, rentowność 10-letnich obligacji wzrosła z 1,5% do około 3,7% w ciągu roku, co sygnalizuje wzrost kosztu pieniądza i ograniczenie skłonności inwestycyjnej w sektorze inwestycje.

Inflacja w UE – perspektywy i wyzwania

W Unii Europejskiej procesy inflacyjne nabrały podobnej dynamiki, choć różnice strukturalne między poszczególnymi państwami prowadzą do zróżnicowanego poziomu presji cenowej. W eurostrefie wskaźnik HICP osiągnął 5,3% w listopadzie 2022, co stanowi najwyższy poziom od dekady.

Kluczowe przyczyny to:

• rosnące ceny energii – w reakcji na konflikty międzynarodowe i ograniczenia dostaw gazu z Rosji,
• wzrost cen żywności – wyższe koszty koszty produkcji rolnej i przetwórstwa,
• zakłócenia w transporcie – większy popyt na kontenerowe przewozy morskie napędza wzrost cenników linii żeglugowych.

Europejski Bank Centralny (EBC) podjął decyzję o zakończeniu programu skupu aktywów i podwyżce stóp procentowych o 0,5 pkt. proc., co miało na celu ograniczenie płynności w systemie bankowym oraz zahamowanie spiralnego wzrostu cen. Jednocześnie walka z inflacją musi uwzględniać ryzyko spowolnienia gospodarczego w krajach południa Europy, gdzie udział długu publicznego w PKB jest najwyższy.

W kontekście kurs walutowy euro wobec dolara, notowania oscylowały wokół 1,05–1,10 USD/EUR, co wpływało na konkurencyjność europejskich eksporterów i kosztowość importu niektórych surowców.

Wpływ inflacji na ceny towarów importowanych

Importowane dobra odczuwają konsekwencje wzrostu inflacji w kraju pochodzenia i kraju docelowym. Istotne mechanizmy to:

1. Przelicznik walutowy

Zmiany kurs walutowy wpływają na cenę towaru w walucie docelowej. Aprecjacja dolara czy euro podraża produkty sprowadzane do Polski, ponieważ importerzy muszą kupić więcej złotówek za tę samą ilość waluty obcej.

2. Wzrost kosztów logistycznych

Zatory w portach, ograniczenia w łańcuchach dostaw oraz wysokie stawki frachtowe skutkują wzrostem wydatków na transport i magazynowanie, co ostatecznie przekłada się na wyższe ceny końcowe.

3. Podwyżki cen materiałów i surowców

Wzrost cen surowceów energetycznych, stalowych czy petrochemicznych powoduje konieczność podniesienia cen produktów gotowych. W efekcie producenci przekładają wyższe koszty produkcji na odbiorców.

4. Marże i polityka cenowa

W okresie wysokiej inflacji firmy często zwiększają marże w celu zabezpieczenia rentowności. Może to prowadzić do utrwalenia się wyższych poziomów cen niezależnie od dalszego spadku presji kosztowej.

Przegląd notowań cen kluczowych grup towarów importowanych

• Surowce energetyczne (ropa naftowa, gaz ziemny) – cena ropy Brent kształtowała się w przedziale 85–120 USD/bbl w 2022 roku,
• Metale przemysłowe (miedź, aluminium) – notowania miedzi oscylowały wokół 8 000–10 000 USD/t,
• Komponenty elektroniczne – ceny wafli krzemowych do produkcji półprzewodników wzrosły o 15–20% w ciągu roku,
• Artykuły konsumpcyjne (odzież, AGD) – podrożenie o 5–12% wynikające z wyższych kosztów transportu i surowców.

Prognozy analityków wskazują, że spowolnienie tempa wzrostu cen będzie uzależnione od normalizacji stosunków geopolitycznych, usprawnienia łańcuchów dostaw oraz zacieśnienia polityki monetarnej. Mimo to, w krótkim okresie importerzy i konsumenci muszą liczyć się z utrzymaniem podwyższonego poziomu cen na rynku międzynarodowym.